Slapen in het spoor van de Friese adel: de rijke historie achter onze kamernamen
- Theun Plantinga
- 9 jun
- 3 minuten om te lezen
Wanneer u de drempel van Herberg Het Rechthuis overstapt, bevindt u zich in het jaar 1650. Ons monumentale pand ademt de geschiedenis van Rinsumageast. Het deed decennialang dienst als het juridische en bestuurlijke hart van de grietenij Dantumadiel; de plek waar de Grietman rechtsprak en zware vonnissen velde.
Het officiƫle wapen van Rinsumageast toont vier rode burchten. Deze staan symbool voor de vier adellijke staten of stinsen die het dorp in de middeleeuwen en vroege moderniteit sierden. Hoewel deze imposante kastelen in de loop der eeuwen uit het Friese landschap zijn verdwenen, leven de intriges, veldslagen en adellijke pracht voort binnen onze muren.
Wie echter naar de hotelkamers in de herberg kijkt, ontdekt verhalen die nog veel verder teruggaan in de tijd. Onze kamers dragen met trots de namen van deze verdwenen monumenten. De vertrekken, met de hoge plafonds en historische maar ook eenvoudige details, herinneren aan de tijd van de Friese adel
Tjaarda
De Tjaarda State (of Tjaerda) was veruit het grootste en meest imposante slot van het dorp, gelegen direct ten oosten van de Alexanderkerk. De geschiedenis begint al in 1242 met Botte van de Gaast, maar het was de machtige grietman Syds Tjaerda die de stins in de 15e eeuw tot een politiek bolwerk maakte.
Het slot overleefde hevige twisten: in 1515 werd het veroverd door de Geldersen en een jaar later brandden de Bourgondiƫrs het hele dorp plat, maar de Tjaarda State bleef op miraculeuze wijze gespaard. Het groeide uit tot een reusachtig complex met twee grote zalen, twintig kamers, diepe kelders en een brede slotgracht. Tot de uiteindelijke afbraak in 1834 stond het symbool voor absolute Friese macht.
Melkema
De Melkema State kent een rijke adellijke traditie die officieel is gedocumenteerd vanaf 1439, toen het landgoed in bezit kwam van de familie Sceltama. Het ontwikkelde zich tot een schitterend edelmanshuis met uitgestrekte boomgaarden en lanen. In 1658 werd de state ingrijpend herbouwd door Sjoerd van Aylva, de toenmalige grietman van Dantumadeel en raadsheer aan het Hof van Friesland.
Van Aylva was een man van aanzien die felle juridische strijd leverde met de stad Dokkum over de regiogrenzen. In 1727 werd de state wegens geldgebrek op afbraak verkocht. Hoewel er bovengronds niets van over is, eert de huidige rondweg van het dorpāde Melkemawegānog altijd deze historische grond.
Eysinga
De Eysinga State werd gebouwd tussen 1200 en 1400 en huisvestte de absolute toplaag van de Friese adel. De eerste bewoner, hoveling Feye Eysinga, zette de toon voor een rasecht bestuurdersgeslacht. De bewoners waren nauw verweven met de andere staten; toen de buurman (Melkema State) werd gesloopt, kocht de familie Eysinga de gronden op om hun eigen tuinen uit te breiden tot een fabelachtig, Engels-geĆÆnspireerd parklandschap.
Generaties lang leverde de familie invloedrijke grietmannen aan de regio. Aan deze adellijke glorie kwam in 1804 een abrupt einde toen een verwoestende brand de state volledig in de as legde. De Eysingawei in Rinsumageast herinnert vandaag de dag aan deze tragische geschiedenis.
Juwsma
De historie: De Juwsma State (in oude geschriften ook wel Jwsma hus of Juussma state genoemd) completeert het historische kwartet van Rinsumageast. De familie Juwsma deelde in de 14e eeuw een gezamenlijke stamvader met de Tjaarda's, maar de relatie tussen de takken was dikwijls gespannen. In de 15e eeuw deed Renic Juwsma dienst als grietman van Dantumadeel en hoveling 'up der Gaest'.
De stins ligt strategisch ten westen van het dorp en was dikwijls het toneel van de bloedige vetten tussen de Schieringers en Vetkopers. Het huis werd uiteindelijk het slachtoffer van deze twisten en werd door vijandige troepen uit Leeuwarden en de jaloerse buren van de Tjaarda State met de grond gelijkgemaakt.
Beleef de Friese historie zelf
Bij Herberg Het Rechthuis boekt u niet zomaar een overnachting; u neemt plaats in een levend geschiedenisboek. Waar ooit de Friese hoofdelingen streden om de macht, de adel dineerde en de Grietman strenge vonnissen velde, geniet u nu in alle rust van de gastvrijheid op het Friese platteland.
Wilt u zelf ervaren hoe het is om te overnachten op de plek waar eeuwen aan adellijke verhalen samenkomen?
